Etki Kaynağı Sosyal Medya

 

    Tarıma dayalı ekonomik sistem Sanayi Devrimiyle beraber yerini seri üretim ve kitlesel tüketim temelli bir ekonomik sisteme bırakmıştır. Bu yeni ekonomik yapı koşullarında egemen ideolojiyi insanlara aktarmak, kitleleri kontrol etmek ve tüketimi yöneltmek adına kitle iletişim araçları kullanılmıştır.


    Aynı zamanda insanların sosyo-ekonomi ile kültürel yapılarının farklılaşmasında da kitle iletişim araçlarının önemli bir etkisi olmuştur. Kişilerarası iletişimin meydana gelmesi adına aynı zaman ve aynı yerde olma zorunluluğunu ortadan kaldıran kitle iletişim araçları, gönderilmek istenen iletiyi birden çok alıcıya ulaştırarak eğitim, eğlence ve sağlık gibi birçok alanı tekrardan şekillendirmiş, iletişim süreçlerini hızlandırmış ve toplumsal yaşamı kolaylaştırmıştır .


    Kitle iletişim araçlarının kişiler üzerinde oluşturduğu etkilerle ilgili tartışmalar 1920’lerden bugüne kadar devam etmiştir. Sırasıyla; gazete, radyo, televizyon ve günümüzde sosyal medya tartışmanın ana merkezinde bulunmaktadır .


C:\Users\asus\Videos\Captures\Sosyal Ağ Nedir_ Global Sosyal Medya İstatistikleri _ by Doğrula _ dogrula.org _ Medium - Google Chrome 16.08.2020 21_49_30 (2).png

    

    Kişi, sosyalleşme durumunda birçok faktörün dışında kitle iletişim araçlarının da etkisine maruz kalmaktadır. Yapılan araştırmalar, sosyalleşme ve toplumdaki egemen ideolojinin kişilere aktarılması süreçlerinde kitle iletişim araçlarının önemli bir boyutta  etkili olduğunu görülmektedir. Birer sosyal etki kaynağı olan gazete, radyo ve televizyon aynı zamanda çok sayıda kişiye etkileyerek onların tutum ve davranışlarını, duygu ve düşüncelerini değiştirmeye çalışırlar. Siyaset, spor, ekonomi, pazarlama ve sağlık vb. çok bölümlerde hakim olan ideoloji kendi düşüncelerini, fikirlerini topluma ulaştırmak için kitle iletişim araçlarını kullanmaktadır. Bu sebeple kitle iletişim araçlarının kişiye ve toplum üzerindeki sosyal ve psikolojik etkilerini inceleyen birçok araştırma yapılmıştır.


C:\Users\asus\Videos\Captures\75 Farklı Sosyal Medya Sitesi - Google Chrome 11.08.2020 16_38_22 (2).png

    

    1920 senelerinde Amerika’da yapılan çalışmalarda, iletişim; siyaset bilimi, sosyoloji ve psikoloji gibi ayrı alanlarla beraber, disiplinler arası yaklaşımla ele alınmıştır. Özellikle gazete ve radyonun toplumlar üzerinde oluşturduğu etki ve ikna güçlerinin meydana çıkarılması ve propaganda sayesinde kamuoyu oluşturulmasına yönelik siyaset bilimi çalışmaları bu dönemin önemli ölçüde araştırma konusu oluşturmuştur. Harold Lasswell 1948 senesinde yayınladığı “The Structure and Function of Communication in Society” başlıklı çalışmasında iletişim süreçlerini, uyaran-tepki ilişkisini sistemleştirerek bir bütün olarak ele almış ve “kim – kime – neyi – hangi kanaldan – hangi etki” ile söylüyor şeklinde modellemiştir). Alıcının pasif konumda olduğunu ve etki gücünün bütünüyle gönderici tarafında olduğunu kabul eden Lasswell, amaçta istenen tutum ve davranışın oluşturulabilmesini; kaynak, kanal, ileti, verici ve alıcı araçlarla ilgili problemlerin çözülmesine bağlamaktadır . ”Etki, izleyicide iletişim sürecindeki öğeler tarafından oluşturulan gözlenebilir ve ölçülebilir değişim olarak tanımlanır. Bu öğelerden her birinde yapılacak herhangi bir değişim etkide de değişim yapar.” Lasswell’in ortaya çıkardığı bu model ile birlikte güçlü etkiler dönemini başlamış ayrıca uzun bir zaman araştırmalara önemli derecede katkıları olmuştur. Yirminci yüzyıl sonlarında özellikle sosyal psikolojik araştırmalarda, iletişimin etkisinin alıcının iletiyi anlama yeteneğine göre olabileceği savunulmuş, televizyonun icadıyla beraber etki gücünün göndericide olduğu düşüncesi tekrardan  kabul görmeye başlamıştır.

lasswell iletişim modeli ile ilgili görsel sonucu


    İnternetin bütün dünyaya çok çabuk yayılmasıyla birlikte 2000 yılından itibaren Web 2.0 döneminin başlaması sosyal medyayı ortaya çıkarmıştır. Sosyal medya; bilgisayarlar, tabletler, akıllı telefonlar, bloglar, uygulamalar vb. çok fazla teknolojik ürünle beraber günlük hayatımızda kişinin neredeyse her anında etkisini hissettirmeyi başarmıştır. Geleneksel medya olarak tanımladığımız gazete, radyo ve televizyonun sonrasında sosyal medya olarak tanımladığımız; sosyal paylaşım uygulamaları başta olmak üzere bloglar, forumlar, kişisel, ticari ve kurumsal web sayfaları medyanın yeni bir yüzü şeklinde sosyal medyayı oluşturmaktadır.


etki kaynağı sosyal medya ile ilgili görsel sonucu


    Sosyal medya, sosyal bir varlık olan bireyin kendisiyle birlikte medyayı da sosyalleştirerek on yöne evrilmesi neticesinde ortaya çıkmıştır. Google’ın 1998 senesinde kurulması ile Web 2,0 döneminin sonrasında etkileşimsel hareketlilik başlamıştır. Ardından 1999 senesinde Blogger kurulmuş ve kişilerin içerik paylaşmaları, hem ücretsiz hem de daha basit bir duruma gelmiştir. Sosyal medya basamakları çıkarak gelişmekte ve kendini ispatlamaya başlamıştır.


    Harvard’da eğitim gören Mark Zuckerberg tarafından 2004 yılında basit bir sanal okul yıllığı olarak ortaya çıkan Facebook, sanal kimlikler yerine gerçek kimliklerin paylaşımlarda bulunduğu sosyal bir medya haline gelmiştir. Sosyal medyanın oluşumunda ki yardımı oldukça çok olan YouTube ilk sanal ödeme yapısı PayPal’ın üç çalışanı 2005 yılında kurulmuştur. İlk kez bir web sayfası bütünüyle kullanıcıların oluşturduğu içerikler vardır.“Bu zamana kadar ‘we’ (biz) olan internet, ilk defa ‘you’ (sen, siz) olmuştur” . Twitter ise Facebook’tan daha kolya olarak çalışabilen ve mesaj atmak kadar basit bir özelliği sahip (140 karakter) yapısıyla 2006 yılında ortaya çıkarılmış ve hızla kendisini tüm dünyada kabullendirmiştir. Sosyal medyanın dikkat çeken en önemli uygulamaları hiç şüphesiz Facebook ve Twitter’dır. Bu iki sosyal paylaşım ağı yeni medyanın neredeyse ortaya çıkmasının sebebi oluşturmaktadır.


web 2.0 ile ilgili görsel sonucu


    Sosyal medya; sosyal, ekonomik ve kültürel durumlarını etkileyerek kişinin ve toplumların ilişki tarzlarını değiştirmekte, iletişimi zaman ve mekândan sınırı kaldırarak dünyayı küresel köy durumuna getirmektedir. Sosyal medya, kullanıcılarını birbiriyle bağlayarak elektronik iletişim ortamı oluşturmakta, etkileşime olanak sunan yapısıyla da hem kişilerarası iletişim aracı hem de kitle iletişim aracı olarak işlev görmektedir.


    WEB’in, 1.0’dan 2.0 versiyonuna geçişiyle beraber çok fazla merkeze yaklaşan ve etkileşim olanağına kavuşan kişiler, paylaşım ile  yorum yapmak konusunda daha fazla özgür bir görünüm sergilemektedir. Sadece bir şeyler paylaşmak değil, okumak konusunda da geçmişe göre (gazete, dergi) daha özgür ve daha farklı kaynaklara sahiptir. Bütün bu sıralanan sonuçlar bakıldığında kişinin sadece etkilenen olmadığı etkin olduğu, yalnızca paylaşımları izleyen değil içerik ve paylaşım oluşturan bir değişime uğradığını söylemek mümkündür. Kullanımlar durumunda kararı bireyin kendisinin verdiği, nasıl şeylere ihtiyaçlarının olduğu konusunda da kendi kararlarını vermektedir. Herhangi bir konuyla alakalı yorum yapmak ve düşüncelerini yazmak için 140 karakterle ifade etmek isteyen kişi Twitter’ı, fotoğraf ve video gibi çoklu ortam tercihleriyle yaşamına dair unsurları paylaşmak istediğinde ise Facebook’u tercih etmektedir. Daha uzun ve spesifik konularda fikirlerini beyan etmek istediğinde ise hiçbir ücret ödemeden edineceği bir blog ile kendi kitlesini yaratabilmektedir


Ahmet Aydoğan
Araştırmacı-Yazar


0 Yorumlar