Sosyal Medya ve Öz Saygı?

 

    Birçok araştırma, sosyal ağ sitelerinin kullanımında giderek meydana gelen yükselme neticesinde kişilerin daha düşük öz saygı ve kişisel gelişim problemine maruz oldukları değerlendirmesinde bulunmaktadırlar. Sosyal medya kullanımıyla öz saygı ilişkisinin diğer türden değişkenlerin de dâhil olduğu bir uyuma sahip olduğu söylenebilir. Örnek verecek olursak mutluluğun yolları ve öznel iyi oluş sürecinde Facebook arkadaşları ve benlik sunumunu etkilerini konu alan bir çalışmada. Benlik sunumu stratejileri ilişkisinde pozitif benlik sunumunun öznel iyi oluş yönünde direk öznel iyi oluş üzerinde önemli ölçüde dolaylı şekilde etkiye sahip olduğu neticesine ulaşılmıştır. Şöyle ki; Facebook hesabındaki arkadaş sayısı ve pozitif benlik sunumu, kullanıcıların öznel şekilde iyi olmalarını ve mutluluklarını algıladıkları sosyal destekten bağımsız şekilde yükseltebilir.


Sosyal Medya ve Öz Saygı


    Başka taraftan dürüst benlik sunumu ise Facebook arkadaşlarının oluşturduğu sosyal destekle mutluluğu arttırma şeklinde bir etkide bulunabilir. Bununla ilişkili olarak, Facebook’ta öz saygı ve narsisizm seviyelerini benlik sunumuyla bağlantılı şekilde ele alan diğer bir çalışmada kişinin kendini sevdirme içerikleri benzeyen daha çok çevrimiçi aktivitede bulunmanın daha yüksek seviyede narsisizm ve daha düşük öz saygı ile bağlantılı olduğu ortaya çıkmıştır. Böylelikle sosyal medya kullanıcılarının kendi olumlu tecrübeleri üzerine kurulmuş bir benlik sunumu gerçekleştirmeleri, mutluluklarına katkı yapmakla beraber; oluşan bu durumun yoğunluğunun öz saygıları için olumsuz bir etkide bulunduğu söylenebilir. Kişinin sahip olduğu kişisel karakteristiklere göndermede bulunan kişisel öz saygının günlük hayatta sosyal medyada çok fazla vakit geçirme durumlarından etkilenebileceği ve kısa dönemli farklılıkları ifade eden durumsal öz saygının ise sosyal medyaya kısa süreli tesadüfi şekilde maruz kalındığında etkilenebileceği ileri sürmektedir.


Sosyal Medya ve Öz Saygı

    Sosyal medya bağımlılığıyla ilgili yapılan araştırmaya bakıldığında da; konuyla alakalı yapılan bir çalışmada; yaş, cinsiyet, narsisizm ve öz saygının sosyal medya bağımlılığına direk olarak etkisinin olduğu gözlemlenmiştir. Yapılan bu çalışmada sosyal medya bağımlılığı olumsuz öz saygıyla ilişkilendirilmekle beraber; bahsettiğimiz değişkenlerin sosyal medya bağımlılığında ılımlı bir şekilde etkiye sahip olduğu da saptanmıştır. Sosyal medya bağımlılığında değişkenlerin arasında en çok etkiye sahip olan değişkenler sırasıyla; düşük öz saygı, kadın olmak, narsisizm ve küçük yaş şeklinde sıralanmıştır.


Sosyal Medya ve Öz Saygı


    Olumlu şekilde sosyal medya geri dönüşleriyle öz saygı ilişkisine bakıldığı bir çalışmada da öncelikli olarak öz saygıya ilişkin bireyin öz saygısının kişinin kendisine yönelik algıladığı ilişkisel değere göre ayarlandığı öne sürülmektedir. Bu şekilde başka kişiler tarafından kabul görmenin bir işareti olarak sosyal medyadaki olumlu geri dönüşlerin öz saygı seviyesini arttırması beklenir. Başka bir taraftan öz saygının olumlu geri dönüşlerin etkisine ne ölçüde açık olduğu sorusunun, kişinin amaç duyumlarına bağlantılı olabildiğinin de altını çizmek gerekmektedir.


Sosyal Medya ve Öz Saygı


    Facebook bağımlılığı, narsisizmle öz saygı ilişkisinin araştırıldığı ve cinsiyet açısından herhangi etkisinin olup olmadığına bakıldığı başka bir çalışmada. Pakistan’daki Sargodha Üniversitesinin ayrı bölümlerinden denk şekilde ayrılmış erkek ve kız öğrenciden meydana gelen 200 kişilik bir grup araştırmaya dâhil edilmiş ve bunlar üzerinde alandaki standart ölçekler uygulanmıştır. Çalışmanın neticesinde Facebook bağımlılığıyla narsisizm arasında olumlu bir ilişki ortaya çıkarken, öz saygıyla arasında olumsuz şekilde bir ilişki bulgulanmıştır. Başka şekilde söyleyecek olursak örneklem grubunda Facebook bağımlılığı seviyesi yükseldikçe narsisizm seviyesi de yükselirken, öz saygının da azaldığı görülmüştür. Araştırma kapsamında narsisizm ile öz saygı arasında anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir. Başka yandan, Facebook bağımlılığı, öğrencilerin geneli narsistik davranışıyla düşük öz saygının önemli bir göstergesi şeklinde değerlendirilmekle beraber, erkekler ve kadınlar arasında üç değişken bağlamında önemli bir farklılık ise ortaya çıkmamıştır. Başka bir deyişle, araştırmada, Facebook bağımlılığı, narsistik davranışla öz saygı seviyesinde cinsiyette bakılarak önemli bir farklılaşma ortaya çıkmamıştır.


Ahmet Aydoğan
Araştırmacı-Yazar

0 Yorumlar