 |
| İlk para görseli |
Paranın tarihte kimler tarafından bulunup kullanıldığı kesin olarak bilinmemekle birlikte ilk kez Lidyalılar’ın, değerli madenlerden para bastıkları ve kullandıkları saptanmıştır. Dünyada ilk kez altın ve gümüş sikke kullananlar ve malların değerini para karşılığı olarak hesaplayanlar Lidyalılar’dı. Lidya Krallığı tarafından devletin ve sarayın resmi arması ile güvence altına alınan sikkeler, altın ve gümüş karışımından oluşan maden parçalarıydı.
Çok hafif olan sikkeler kolayca taşınabiliyor ve saklanabiliyordu. Lidya sikkeleri kısa süre içinde gelişti. Krezüs döneminde altın sikke birimleri saptandı. Sikke birimi alanında yapılan bu düzenlemeler sonucunda çok daha kesin bir ödeme biçimi doğdu. Bu da malların belli fiyatlarının oluşmasına yol açtı. Ayrıca bu buluşun sonucunda okuryazarlığa gereksinme duyuldu. Böylece herkesin öğrenebileceği bir alfabe geliştirilip yayıldı.
 |
| dolar görseli |
‘Beyaz Altın’ denen altın-gümüş karışımı madenden yapılmış olan ilk Lidya sikkeleri elips biçimindeydi. Önyüzleri önce düz, sonra çizgili, daha sonra kabartma resimli olan bu sikkelerin arka yüzlerinde bir, iki ya da üç derin dört köşe, dikdörtgen ya da üçgen çukur bulunurdu. Sikkelerin önyüzlerinde ise önceleri krallığın arması olan aslan başı, pençesi ya da karşılıklı duran iki aslanın üst bölümlerinin kabartmaları yer alırdı. Krezüs’ün bastırdığı sikkelerin önyüzlerinde sırt sırta vermiş yalnız üst bölümleri olan bir boğa ile aslan bulunuyordu.
Paranın ortaya çıkışı ve nereden geldiği tam olarak bilinmemektedir. Ancak, para ile ilgili tarih öncesi zamanlardan bu yana birçok teori ve hipotez öne sürülmüştür. İşte bazıları:
- Değişim aracı: Para, mal ve hizmetlerin değiş tokuşunda kullanılan bir araç olarak ortaya çıkmıştır. Başlangıçta, takas yapmak zordu çünkü biri, diğerine ihtiyaç duyduğundan daha fazla mala sahip olabilirdi. Para, herkesin kabul ettiği ortak bir araç olarak değiş tokuşu kolaylaştırmıştır.
- Metal para: Tarih boyunca, insanlar altın, gümüş, bakır ve diğer metalleri para olarak kullanmıştır. Bu metal paraların değeri, içerdikleri değerli madenin miktarına bağlıydı.
- Kağıt para: Kağıt para, ilk olarak Çin’de ortaya çıktı. Banknotlar olarak bilinen bu kağıt paralar, altın ve gümüş gibi değerli metallerin yerini alarak kullanılmaya başladı.
- Modern para: Günümüzde, para genellikle merkez bankaları tarafından basılan ve dağıtılan kağıt ve metal para olarak kullanılmaktadır. Bankalar, insanların hesaplarına yatırdıkları paraları kullanarak kredi verirler ve bu da ekonomiyi canlandırmaya yardımcı olur.
Kısacası, para, mal ve hizmetlerin takasında kullanılan bir araç olarak ortaya çıkmıştır ve zaman içinde farklı biçimler almıştır. Bugün, para, modern bankacılık sistemleri aracılığıyla basılıp dağıtılan kağıt ve metal para olarak kullanılmaktadır.