Bu haftadaki ilk derse okulda yaşanılan olağanüstü durumlardan dolayı katılamamıştım. Ardından geçen 2 hafta sonra hocamızın talebi üzerine sağlanan online telafi dersi sayesinde bu ders hakkında bilgi sahibi olabildim. Bu blog yazısında sizlere bilişsel öğren me yaklaşımı hakkında edindiğim bilgileri aktarıyor olacağım. Umarım sizler için faydalı olacaktır.
Bilişsel bilgi işleme teorilerinin temel sorunu olarak öğrenmeyi açıklamak yerine tanımlamak yer almaktadır. Bu bağlamda da işleyen bellekteni tekrarlamadan ve kodlamadan bahsedebiliriz.
Üstbiliş Nedir?
Üstbiliş, bilişsel eylemlerin amaçlı olarak kontrol edilmesi olarak ifade edilmektedir (Brown, 1980). Bunun yanı sıra üst biliş birbiriyle ilişkili iki bilgiyi kapmaktadır. Birincisi görev için uygun becerilerin bilinmesi, ikincisi ise bu becerilerin ne zaman ve nerede kullanılacağına karar verilmesidir.
Üstbilişsel yeteneklerimiz yavaş gelişen yeteneklerimizdir. Mesela ne hakkında düşündüğümüz unutma veya hatırlama konusunda yaşanılan zayıflıkların üstbilişsel yeteneklerin yavaş gelişmesinden kaynaklı olabilir.
Bu konuyla ilgili olarak dikkatimi çeken bir çalışma bulunmaktadır. Dermitzaki (2005) tarafından gerçekleştirilen çalışmada öğrencilerin olduka iyi üstbilişsel taktikler uyguladıkları tespit edilmiştir. Fakat bu üst bilişsel taktikler öğrencilerin öz düzenleme becerilerinden kaynaklı olmadığı tespit edilmiştir. Bildiğiniz üzere bu blog içerisinde daha önce öz düzenleme hakkında da faydalı bir blog içeriği oluşturmuştum. İsterseniz bu link üzerinden öz düzenleme hakkındaki diğer blog yazımı görüntüleyebilirsiniz.
Şimdi gelelim üstbilişi etkileyen faktörlerin neler olduğunu öğrenelim.
Duel (1986) görevlerin, stratejilerin ve stratejilerle ilişkili değişkenlerin üstbilişi etkileyen değişkenler olduğunu ifade etmektedir. Bu bağlamda birey değişkeni, görev değişkeni ve strateji değişkenlerinin kısaca tanımlarını yapalım isterseniz.
Birey değişkeni: Büyük çocuklar küçük çocuklara bellek sınırlarını daha iyi anlarlar (Flavel, Friedrichs ve Hoyt, 1970).
Görev değişkeni: Küçük çocukların basit isim ve nesneleri hatırlayabilmeleri daha kolayken, büyüklerin kavramsal olarak alakasız nesneleri daha kolay hatırlayabilmeleri olarak ifade edilmektedir (Duel, 1986).
Strateji değişkeni: Çocukların deneme yapabilmeleri ve ayrıntılandırma gibi izleyecekleri stratejiler gelişimlerine ivme kazandırmaktadır (Duel, 1986).
Artık bilgi işlem sistemi noktasında zihnimizde yer alan belleklerden bahsedebiliriz. Bu noktada karışımıza aşağıdaki gibi bir görsel çıkmaktadır. Bu görselde de görülebileceği gibi duyusal bellek, işleyen bellek ve uzun süreli bellekler zihinsel süreçlerimizde kullandığım belleklerdir.