Programlama Hocam olarak Akademi Haftası ilan ettiğimiz bu haftaki ikinci içeriğimiz yine Roman vatandaşlarla ilgilidir. Birbiri ile bağlantılı ve uzun konuları sırasıyla paylaşıp sizleri yormadan yazı seri dizisi oluşturma amacındayız. Şimdi tarihi serüvenleri üzerine bir de Roman vatandaşların kültürel geçmişini inceleyelim.
 |
| Romanlar Temsili |
Roman Kültürü ve İnancı
Romanlar Bizans döneminde genellikle büyücülük cadılık gibi suçlamalara maruz kalmış ve Hristiyanlık dünyasında dışlanan bir kötü olarak bilinmektedir. Genellikle bulundukları ülkelerin dinlerini kabul eden çingenelerin; günümüzde dini ayin, ibadet ve ritüellerini ihtiva eden özel bir dinlerinin varlığından bahsetmek mümkün değildir.
 |
| Bizans İmp Dönemi Ayasofya |
Ancak onların nesilden nesile mütemadiyen aktardıkları ve yaşatmaya çalıştıkları farklı dinî davranış ve dinî anlayışlarının varlığı da bir realitedir. Türkiye“de yaşayan Romanların kendilerini “But Manışa” (Büyük Adam) kabilesi ya da boyu olarak isimlendiren Manuşların, Avrupa’daki Sinti ve Kalderaş çingenelerinin en yüce Tanrıları; “Baro Devel” (Yüce Tanrı) yahut “Del”, “Odel”, “Deloro”, İspanyol Gitanolarında “Unbide” yahut “Undebel” şeklinde isimlendirilmektedir.
Bu yüce Tanrı’nın düşmanı ise “o bengh”dir (Şeytan). “Banka” kelimesi Sanskritçe’de “bucklig” şeklinde ifade edilmektedir. “Banka” yahut “Bango” modern Hint dilinde de “bucklig” şeklinde kullanılmaktadır. “Beng”, pistir ve insanları kandırmaktadır. ,
 |
| Zerdüştlük Motif Görseli |
Bundan dolayı ondan çekinilmektedir. Çingenelerin yüce varlık (devel, odel) ve karşıtı olan Şeytan (o bengh) tasavvurunun, ilk dönem Hıristiyanlıktan mı, yahut İran’daki erken dönem Zerdüştî ya da Maniheist inanclarından mı kaynaklandığı şimdiye kadar aydınlatılamamıştır.
Romanların batıl inançlarının başında “mulo” (ölü) ile ilgili inançlar gelmektedir. Nitekim bunlardan bazılarını ölüm ve defin konusunda işlemiştik. İnanışa göre “mulo”, çok farklı görünüm şekillerine sahiptir ve sadece geceleri görünmektedir. Eğer birine ölü ruhu göründüyse, onun hemen besmele çekmesi veya Hıristiyanca haç çıkarması gerekmektedir.
 |
| Karanlık Sokak Görseli |
En iyisi, çok karanlık gecelerde dışarıya çıkmamaktır. Hiç bir zaman da geceleyin mezarlığa gidilmemelidir. Çingene inanışına göre, kötü insanlar altı hafta boyunca Cehennem’de yanmak zorundadır. Bu süre zarfında ölünün akrabaları felakete uğrar ve korku duyarlar.
Hayattakilerin, ölü için mevlit okutmaları durumunda, ruh hayattakilere zarar vermez ve onları terkeder. Aynı şekilde Avrupa’daki çingenelerde bizdeki mevlit okutmaya benzer bir uygulama vardır. Onlar “Kuddas Ayini” düzenlemekle, ölü ruhunun şerrinden emin olacaklarına inanmaktadır.
Ayrıca mezarlıktan çiçek koparan kimsenin kısa zamanda öleceğine ve mezarlık gülü koklayan kişini de kendi kokusunu mütemadiyen kaybedeceğine inanılmaktadır. Günümüzde romanlar genellikle şehirlerde bulunan gettolarda yaşamaktadır.
 |
| Roman Çocuklar |
Geçimlerini müzik ile sağladıkları düşünülen Romanlar toplumda oluşan ön yargılar ile hırsız, pis, güvenilmez ve kamu tarafından “bir iş göremez insanlar” olarak dışlanarak yıllardır yaşadıklarını ön yargılarla günümüzde de uğraşmak zorunda kalmaktadırlar.
Roman vatandaşların çocuklarının yeterli seviyede eğitim görememeleri, şehirler de yaşadıkları konumun getirdiği zorluklar ve genel olarak kabul edilmiş olan anı yaşayan, plansız, geleceği düşünmeyen insanlar olarak gözükmeleri tarihsel süreçlerde de kendini tekrarladığı görülmektedir. Romanlara karşı oluşan bu ön yargıların tam tersi durumu veya Romanlarla ilgili tarihte uygulanmış en doğru siyaseti yürüten Osmanlı İmparatorluğu olmuştur.